Kao depandans Zavičajnog muzeja u Travniku, još za života piščevog, 30. avgusta 1974. godine otvorena je rekonstruisana rodna kuća – Spomen-muzej nobelovca Ive Andrića sa stalnom izložbenom postavkom o njegovom životu i književnom delu, na slici.
Travnički Zavičajni muzej je 13. marta 1975. godine, na dan Andrićeve smrti, predložio Skupštini opštine Travnik, kao osnivaču, da se Spomen-muzej preimenuje u Memorijalni muzej Rodna kuća Ive Andrića. Pod ovim nazivom deluje i danas, objašnjavaju u toj travničkoj ustanovi, navodeći da stalna izložbena postavka predstavlja život i literaturu Ive Andrića i sastoji se od rodne sobe, sobe posvećene romanu „Travnička hronika“, fototeke sa fotografijama sa dodele Nobelove nagrade i biblioteke sa umetničkom zbirkom.
Memorijalni muzej, kako kažu, „kontinuirano prikuplja građu i eksponate koji mogu biti relevantni za život i literaturu Ive Andrića“.
– Svake godine priređuju se književni i kulturni programi kojima se javnost želi podsetiti na najvažnije datume i događaje iz Andrićevog života i književne karijere – ističu iz Memorijalnog muzeja, u okviru koga je 2002. godine ustanovljena Zavičajna književna zbirka kojom su obuhvaćeni književnici koji se rođenjem ili svojim stvaralaštvom dotiču područja današnjeg Srednjobosanskog kantona. – Za grupne posete Memorijalnom muzeju stručna objašnjenja daje kustos književnosti i muzejski pedagozi.
Ulaz se naplaćuje i to za odrasle 4 KM (240 dinara), a za učenike i penzionere je marku jeftiniji. Pravo na popust imaju grupe u kojima je minimalno 20 posetilaca.
Nobelovac Ivo Andrić rođen je 9. oktobra 1892. godine u travničkoj mahali Zenjak, navodi se u muzeju. Pričalo se da je nobelovac samo jednom, i to na otvaranju, posetio ovo mesto, kao i da je bio vidno neraspoložen i nezadovoljan onim što je video, njemu posvećenom.
Pitali smo akademika Matiju Bećkovića da li je na ovu temu razgovarao sa Andrićem, koji nam je ovako odgovorio:
– U to doba, u jednom nedeljniku, izlazio je feljton o pojedinostima iz Andrićevog života. Autor je, pored ostalog, objavljivao razne faksimile njegovih krštenica, po kojima su se razlikovali datumi njegovog rođenja i mesta. Pitao sam ga zašto ne pozove redakciju, kako ga ne bi nedeljama tako provlačili po novinama i ukaže gde je tačno i kad rođen. Andrić mi je rekao da mu to ne pada na pamet, govoreći da će „možda neko, jednoga dana, na tome da doktorira“. Eto koliko je to za njega bilo bitno.
S druge strane, priča nam akademik Bećković, komunistička vlast je prodala kuću Andrićeve tetke u Višegradu, kroz čiji je prozor naš nobelovac gledao most Mehmed-paše Sokolovića, koji je, kako se zna, bio za njega više nego inspirativan.
– I ne samo što su prodali tu kuću, već su zazidali taj prozor nekakvim betonskim kvadrama, ne shvatajući koliko je taj pogled i vidik bio važan – kaže Bećković.
V. Mitrić
