Predeo izuzetnih odlika „Kulturni predeo Tršić-Tronoša”, prostor koji objedinjuje Vukov zavičaj, manastir Tronošu, narodno graditeljstvo, prirodna staništa i živu tradiciju ovog kraja, dobio je 3,9 miliona dinara za ovogodišnji program upravljanja.
Sredstva su dodeljena Centru za kulturu „Vuk Karadžić” iz Loznice, ustanovi koja se stara o ovom zaštićenom području od nacionalnog značaja. Ugovor o dodeli sredstava potpisan je krajem juna u Zavodu za zaštitu prirode Srbije u Beogradu, kada su sredstva dobili upravljači 39 zaštićenih područja u Srbiji.
Za posetioce, Tršić i Tronoša su najpre mesto Vuka Karadžića, manastirske tradicije, Vukovog sabora, ratarskih sveća i starih kuća podignutih u duhu narodnog graditeljstva. Za upravljača, to je i prostor o kome se mora svakodnevno brinuti. Upravljanje zaštićenim područjem podrazumeva čuvanje terena, praćenje stanja prirodnih i kulturnih vrednosti, obeležavanje granica i režima zaštite, održavanje informativnih tabli, putokaza, pešačkih staza, vidikovaca i mobilijara, ali i usklađivanje poseta, života meštana i potrebe da se predeo ne naruši.
Planom upravljanja predviđeni su i konkretni poslovi na terenu. Među njima su zamena oštećenih i dotrajalih informativnih tabli, postavljanje turističko-geografskih karata i putokaza, uređenje pešačkih staza i vidikovaca, postavljanje i zamena drvenog mobilijara, kao i uređenje kontrolno-informativnih punktova na prilazima kompleksu u Tršiću i manastiru Tronoši. Planirano je i uređenje vodenica, hranilišta za divlje životinje i ptice, postavljanje hotela za divlje pčele i kaptiranje izvora.
„Kulturni predeo Tršić-Tronoša” obuhvata oko 1.800 hektara, znamenito mesto Tršić, manastir Tronošu i njihovu okolinu. Područje pripada prvoj kategoriji zaštićenih područja, a u njemu su utvrđeni režimi drugog i trećeg stepena zaštite.
Ono što ovaj predeo izdvaja jeste spoj kulturnih i prirodnih vrednosti. U njemu su Vukova spomen-kuća, manastir Tronoša iz 14. veka, Vukov sabor kao najstarija kulturna manifestacija u Srbiji, kao i običaj izlivanja i paljenja ratarskih sveća, koji je na nacionalnoj Listi nematerijalnog kulturnog nasleđa. Sa ovim prostorom povezane su i tradicije lilanja i pečenja rakije, ali i svakodnevni život meštana Tršića i Korenite.
Pored kulturnog nasleđa, ovaj kraj čuva i brojne prirodne vrednosti. Na području kulturnog predela nalaze se zaštićene vrste biljaka i životinja, šume, livade, voćnjaci, autohtone sorte voća i staništa ptica i divljih životinja. Zato se upravljanje ne svodi samo na uređenje prostora za turiste, već i na očuvanje ravnoteže između prirode, nasleđa i ljudi koji tu žive.
Vlada Srbije je 2019. godine proglasila Tršić i Tronošu za zaštićeno područje od nacionalnog značaja, a za upravljača je imenovan Centar za kulturu „Vuk Karadžić”. Od tada ova ustanova, pored kulturnih programa po kojima je poznata, ima i obavezu da brine o prostoru koji je jedan od najprepoznatljivijih simbola Loznice i srpske kulture.
Zato dodeljenih 3,9 miliona dinara predstavlja podršku poslovima koji su često manje vidljivi od velikih manifestacija, ali bez njih nema ni očuvanog Tršića, ni uređene Tronoše, ni predela koji će i ubuduće moći da primi posetioce, a da sačuva ono zbog čega je proglašen izuzetnim.
