U Biblioteci Vukovog zavičaja u Loznici predstavljeno je obimno delo „Vitezovi Karađorđeve zvezde 1941–1945“, čiji su autori Dejan Đerić i Zoran Nedeljković. U knjizi je predstavljeno 1.100 onih koji su zaslužili najviše – Karađorđevo uzdarje – sledeći i po tome i po delima za svoj rod, otadžbinu i veru svoje slavne pretke, junake sa Cera, Kolubare, Mačkovog kamena, Kajmakčalana i Solunskog fronta.
Kako je istakla Mirjana Pejak, direktorka Biblioteke Vukovog zavičaja, Loznica je pravo mesto za promociju ovog dela: „Jer su među odlikovanima i oni poput potpukovnika Veselina Misite, koji je sa saborcima iz Jadra i drugih delova Srbije oslobodio Loznicu 31. avgusta 1941. godine, kada je postala prvi oslobođeni grad od fašista u tada porobljenoj Evropi.“
– Sledili su, tako, svoje slavne pretke, pored ostalog, i one sa Cera, čija je pobeda bila prva saveznička pobeda u Prvom svetskom ratu, u čiju su slavu tada zvona crkve Notr Dam zvonila neprekidno 24 časa – rekla je Pejakova. – Nedopustivo je da se istorija skriva. O njoj možemo da govorimo, da se slažemo ili ne, ali ne smemo da je skrivamo. I zato je ovo veliki prilog osvetljavanju skrivene istorije.
Autor Dejan Đerić, koji je u knjizi sabrao najbolje među najboljima iz svih delova Srbije, Crne Gore i Republike Srpske, upoznao je čitaoce i sa potpukovnikom Misitom i odlikovanima iz Jadra. Pored Misitinog, tu su i imena braće kapetana Dragutina i Dušana Jeremića iz Tekeriša, rezervnog kapetana arhijerejskog namesnika Georgija Bojića, pukovnika Dragoslava Račića, kapetana Tihomira Dejanovića, redova omladinca Čedomira Terzića i kaplara Milorada Lj. Tomića.
Đerić je ukazao da niko od odlikovanih u vihoru rata nije fizički dobio Karađorđevo uzdarje, ali da su, srećom, ostala dokumenta koja o tome svedoče i koja su sada ugledala svetlost dana. Njegova istraživanja i prikupljanje građe trajala su desetak godina, dok je njegov saradnik Nedeljković na tome radio još od 1990. godine. Knjiga je pisana pet i po godina.
– Ovo je delo u kojem su sabrani najbolji među najboljima, sami div-junaci našeg roda, kojima je rodoljublje teklo kroz vene, kao i njihovim precima i potomcima – kazao je akademik Dragoljub Drago Mirković. – Ne treba isticati važnost kulture sećanja: mi smo slobodarski narod i treba da slavimo sve naše junake i borimo se da sve što je skriveno bude otkriveno, na način kako to čine autori ovog sjajnog dela.
Đerić je naglasio da je u Arhivu Vojne komande došao do detaljnih i netaknutih dokumenata, decenijama prekrivenih prašinom – knjiga odlikovanih i unapređenih, u kojima su ispisana imena 10.000 najistaknutijih pripadnika Jugoslovenske vojske u otadžbini.
U recenziji generala Milosava Simovića istaknuto je da će svaki čitalac u biografijama saznati kako su dobitnici Karađorđeve zvezde bili zaslužni i najzaslužniji za dostojno vojnikovanje pre i tokom Drugog svetskog rata.
Akademik Matija Bećković napisao je da je knjiga Đerića i Nedeljkovića „Titanik“ koji su svojim višegodišnjim trudom izneli na svetlo dana posle osam decenija i u njoj prikazali sve što je u njemu bilo. „Sudbina velikog broja posthumno odlikovanih Karađorđevom zvezdom, palih na oltaru otadžbine u borbi protiv okupatora, najbolji je pokazatelj borbe generala Mihailovića i JVuO. Ako se Karađorđeva zvezda dodeljivala za ‘podvige koji su imali presudan značaj za ishod bitke pod vrlo teškim prilikama’, onda su je više nego zaslužili i autori ove knjige u današnjoj bici za pamćenje.“
Posebnu emociju promociji dalo je prisustvo i obraćanje Branke Ilić, rođene Sokić, poznate lozničke glumice i kulturne poslenice, čiji je otac Vidoje Sokić, rođen u selu Tripkova 1907. godine, bio jedan od odlikovanih Karađorđevom zvezdom. Teško ranjen na Kopaoniku, umro je herojskom smrću, a njegova kćerka, rođena posle njegove pogibije, s ponosom je posvedočila o ocu i njegovom delu.
Novinar Vladimir Mitrić podsetio je da se otkriva sve što je decenijama skrivano, navodeći da je knjiga spomenica slavnih junaka, koja na jasan način osvetljava i ispravlja lažne predstave o JVuO i njenom komandantu generalu Mihailoviću. On je podsetio i na sudbinu igumana Georgija Bojića iz manastira Tronoša, koji je bio ključni učesnik u oslobađanju Loznice, a koji je kasnije osuđen na smrt bez dokaza.
Mitrić je istakao da su autori stvorili delo koje svetli istinom i predstavlja duhovni i kulturni stub sećanja na junake Karađorđeve zvezde.
V.Mitrić
